Ik heb getracht de verzen in heldere, duidelijke taal te zetten, die woorden van de Boeddha correct weergeeft. Rijm heb ik niet over het hoofd gezien: wanneer ik door de volgorde van woorden ietwat te veranderen, een goede rijm kon vinden, heb ik dat gedaan. In een aantal verzen heb ik actief gezocht naar alternatieve vertalingen van woorden om een vers beter rijmend te maken. De meeste verzen echter, rijmen niet: ik beschouw het rijmen meer als een aardige bonus, dan als een belangrijk doel.
In het Pali lopen de verzen volgens een bepaalde structuur: het metrum. Om deze structuur enigszins weer te geven in de vertaling heb ik getracht de zinnen van de verzen ongeveer gelijk van lengte te maken. Ik heb daarbij geprobeerd de individuele zinnen niet op een willekeurige plaats in de zin af te breken, wat een beetje amateuristische indruk geeft. Ik moest daardoor soms creatief met de bewoording of zinstructuur omgaan, zonder de betekenis te veranderen natuurlijk. Naar mijn weten heb ik daar altijd een bevredigende oplossing voor kunnen vinden, al kostte dat soms wel wat tijd.
Ik heb vele bronnen gebruikt bij het vertalen: de gebruikte Pali tekst is voornamelijk de Burmese tekst van de CSCD–ROM, soms vergeleken met de PTS versie en de Singhalese versie.
Oude vertalingen van de Dhammapada waren een belangrijke bron voor het controleren en checken van mijn vertaling. Naarmate ik de stijl, wijze van vertalen, en de nauwkeurigheid van de diverse vorige vertalers beter leerde kennen, veranderde mijn gebruik van hun vertalingen. De belangrijkste geconsulteerde oude vertalingen zijn:
Elke vertaling heeft zijn sterke en minder sterke kanten. In het begin gebruikte ik voornamelijk de bovenste drie vertalingen. Later gebruikte ik daarnaast ook de laatste vier vertalingen. Voor de laatste 100 verzen was de belangrijkste oude vertaling die van Miroslav Rozehnal's, met woordvertaling en grammaticale zinsanalyse. Deze heb ik achteraf ook gebruikt om een aantal van de eerdere verzen verder te controleren. De woord–voor–woord vertaling was behulpzaam, maar het gebruik van een goed Pali woordenboek blijft nodig.
De volgende woordenboeken heb ik voor elk vers gebruikt:
Ik heb geprobeerd het maken van voetnoten te vermijden. De Boeddha sprak immers niet met voetnoten, en de pali tekst heeft ook geen voetnoten. Mijns inziens is de overgrote meerderheid van voetnoten simpelweg overbodig, omdat mensen slim genoeg zijn om zelf de verzen en suttas correct te begrijpen. Daarbij werken voetnoten soms verstorend, als ruis op de radio.
Dank aan Django Vaal (beheerder van www.toegangtotinzicht.nl) voor het systematisch lezen van alle versen en het geven van opmerkingen en suggesties tot verbetering. Ook Sjoerd van Leent gaf een aantal goede suggesties.
Dhammajoti – januari 2008
P.S. Als wetenswaardigheidje kan ik vermelden dat deze vertaling gemaakt is met uiterst minieme gebruikmaking van spatiebalk en DEL knop.
